«Τα χρώματα στη πραγματικότητα δεν έχουν καμία σχέση. Τα χρώματα είναι απλώς χρώματα και οι ερμηνείες που τους δίνουμε για τη διάκριση μεταξύ των φύλων είναι απλώς μια αντανάκλαση της ετικέτας, του κουτιού μέσα στο οποίο θέλουμε πάντα να κλείνουμε τους ανθρώπους. [..] αυτά τα κλουβιά, Βιολέτα μου, πνίγουν όλους τους ανθρώπους. Όχι μόνο τα κοριτσάκια. [..]
– Όμως, αν αυτά τα κλουβιά δεν αρέσουν σε κανέναν, λέει η Βιολέτα, γιατί υπάρχουν;
– Γιατί συνηθίσαμε να σκεφτόμαστε μέσα από αντίθετα. Ζέστη-κρύο. Σωστό-λάθος. Φως-σκοτάδι. Αρσενικό-θηλυκό. Ροζ-Γαλάζιο. Δυσκολευόμαστε πάντα πάρα πολύ να δούμε αυτό που υπάρχει ανάμεσα. Όμως η ζωή, ευτυχώς, έχει πολύ περισσότερο πλούτο να μας προσφέρει.»
Σε ένα σύντομο διήγημα μόλις 69 σελίδων, ο Matteo Bussola, αφηγείται μια ιστορία για τα στερεότυπα των φύλων με ένα βαθιά ενωτικό και εμπνευσμένο λόγο. «Το χρώμα που θέλεις να είσαι», είναι ένα βιβλίο που αφορά εξίσου παιδιά και ενήλικες. Εξερευνά τα σαθρά θεμέλια της διαφορετικότητας των φύλων και τα κουτάκια που οι άνθρωποι έχουν δημιουργήσει για να διαχωρίσουν τα φύλα. Μας προσκαλεί να αγκαλιάσουμε τη δική μας μοναδικότητα και να απολαύσουμε τη ζωή σε όλο της το πολύχρωμο μεγαλείο. Αναδεικνύει τη δύναμη της διαφορετικότητας και το δικαίωμα και ελευθερία του αυτοπροσδιορισμού.
Ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου είναι H Βιολέτα και το Μπλε. Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα απόγευμα και ξεδιπλώνει τον διάλογο ανάμεσα σε ένα πατέρα και την κόρη του Βιολέτα ένα κορίτσι που της αρέσει το μπλε χρώμα, ένα χρώμα που στερεοτυπικά θεωρείται «αγορίστικο». Ο πατέρας της, απαντά στα εύλογα ερωτήματα του κοριτσιού για την διαφορετική κοινωνική αντιμετώπιση των φύλων και τους αυθαίρετους συμβολισμούς των χρωμάτων ροζ και γαλάζιο ανά τους αιώνες.
Το μπλε και οι αποχρώσεις τους παραδοσιακά σήμαιναν χάρη, φιλοξενία, αγνότητα, ομορφιά και συγκατάβαση, αρετές που κάποτε θεωρούνταν επιθυμητές για τις γυναίκες. Το κόκκινο και οι αποχρώσεις του, όπως το ροζ θεωρούνταν το χρώμα των πολεμιστών, της δύναμης, της αποφασιστικότητας και του θάρρους, ιδιότητες που θεωρούνταν απαραίτητες για τους άντρες. Οι αντιστοιχήσεις των χρωμάτων στα φύλα άλλαξαν μέσα στους αιώνες, και σήμερα σημαίνουν ακριβώς το αντίθετο.
Τα παραπάνω έργα αναφέρονται μέσα στο βιβλίο και χρησιμοποιούνται ως αφορμή για τους συμβολισμούς των χρωμάτων στους περασμένους αιώνες. Αλήθεια εσείς μπορείτε να σκεφτείτε άλλους;
Ο συγγραφέας επιχειρεί να παρουσιάσει μια συνοπτική κοινωνιολογική και ιστορική διάσταση των ρόλων των δύο φύλων, πολύ ενδιαφέρουσα για νεαρούς αναγνώστες. Μέσα από την τρυφερή και ειλικρινή συζήτηση του πατέρα με τη κόρη του, παρακολουθούμε μια κοινωνικό-ιστορική αναδρομή. Παλαιότερα, με γνώμονα την επιβίωση, οι γυναίκες αναλάμβαναν τη φροντίδα των παιδιών και του σπιτιού και οι άντρες τις βαριές δουλειές, το κυνήγι και την προστασία. Αυτό οδήγησε σταδιακά στην ανδρική κυριαρχία, με κριτήριο τη σωματική δύναμη. Οι άντρες έγιναν αυταρχικοί, αντιμετωπίζοντας τις γυναίκες ως ιδιοκτησία και περιορίζοντάς τις στο σπίτι, χωρίς δικαίωμα γνώμης, μόρφωσης ή οικονομικής ανεξαρτησίας. Οι γυναίκες εσωτερίκευσαν αυτή την κατάσταση, πιστεύοντας ότι χρειάζονται έναν άντρα για να τις σώσει από τη δυστυχία και την ανέχεια μέσω του γάμου. Αυτό το κοινωνικό μοτίβο εξηγεί και τη δομή των κλασικών παραμυθιών, τα οποία είναι γεμάτα με πρίγκιπες σωτήρες και κοπέλες που περιμένουν παθητικά τον γάμο ως μοναδική σωτηρία. Ουσιαστικά περνούν από την υποχρέωση να υπακούν στους πατεράδες τους στην υποχρέωση να υπακούν στους συζύγους τους. Πρόκειται για μια εξαιρετικά σκληρή και αληθινή διαπίστωση του βιβλίου για την παγίδα της «σωτηρίας» μέσω του γάμου.
Αγαπημένο μου κομμάτι του βιβλίου στη σελίδα 29. Η διαπίστωση της Βιολέτας, για τότε που ο Μάρκο ένας συνομήλικος φίλος της Βιολέτας, έβαλε τα κλάματα. Αφού εξέφρασε πόσο στενοχωρημένη που έκλαψε ο Μάρκο (γιατί η μαμά του δεν του πήρε ένα βιβλίο που εκείνη θεώρησε ότι ήταν κοριτσίστικο), ο μπαμπάς της, της εξήγησε ότι το να κλαις δεν είναι έκφραση αδυναμίας αλλά ευαισθησίας, και όταν ανακαλύπτεις την ευαισθησία σου, γίνεσαι αήττητος. «-Τώρα πια, ξέρεις δεν στενοχωριέμαι που έκλαψε ο Μάρκο. [..] Γιατί, αν ήμουν αγόρι, ίσως να μην έκλαιγε μπροστά μου, επειδή όμως είμαι κορίτσι, μπόρεσε να νιώσει ελεύθερος.»
Το μήνυμα του βιβλίου διατυπώνει ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξουμε συμπεριφορές με τις οποίες έχουμε μεγαλώσει και θεωρούσαμε πάντα «σωστές», καθώς τις κληρονομήσαμε από τους γονείς μας. Το να ζεις και να παίζεις (για τα παιδιά) με έναν καινούργιο τρόπο, εφευρίσκοντας νέους κανόνες, έξω από τα παραδοσιακά στερεότυπα, είναι πολύ πιο όμορφο, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να προκαλέσει φόβο λόγω του άγνωστου. «-Περάσαμε ένα υπέροχο απόγευμα! λέει η Βιολέτα στον μπαμπά της λίγο πριν κοιμηθεί. Έμαθα ένα σωρό πράγματα.–Είμαι πολύ ευχαριστημένος, Βιολέτα. Έμαθα κι εγώ μερικά πράγματα»
Η ιστορία είναι εμπνευσμένη από τις συζητήσεις του συγγραφέα με τις κόρες του. Μπορείτε να δείτε εδώ τον συγγραφέα να μιλάει με ενθουσιασμό για το βιβλίο του.
Στο βίντεο που ακολουθεί, υπάρχουν σκηνές από τη θεατρική απόδοση του βιβλίου.
Συνοπτικές πληροφορίες για το βιβλίο:
Συγγραφέας Matteo Bussola
Ηλικία από 9 ετών
Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καλέντης
ISBN 9789605941048
Πρώτη έκδοση στα ελληνικά 2023
Θεματολογία: στερεότυπα, διαφορετικότητα, φύλο, διακρίσεις, δικαιώματα, οικογενειακή ζωή
